سرویس دفاع و امنیت مشرق _ حدود یک ماه از تست موفق یکی از موشکهای بالستیک ایرانی علیه ناوهای هواپیمابر و کشتی‌های جنگی آمریکا می گذرد و آن طور که رسانه های غربی نوشته اند و تصاویر ماهواره ای نشان می دهد، پس از حمله موشکی ایران در ۵ سپتامبر، ناوهای «جورج واشنگتن»، «جورج اچ. دبلیو. بوش» و «باکسر» و ناوشکن‌های همراه آنها دیگر در منطقه‌ای که پیش‌تر به‌عنوان خط محاصره دریایی آمریکا شناسایی شده بود، مشاهده نشده‌اند و مواضع قبلی خود در نزدیکی دریای عمان را ترک کرده و به مناطق دورتر در دریای عرب منتقل شده‌اند؛ تغییری که می‌تواند نشان‌دهنده نگرانی جدی ارتش آمریکا از تصمیم و سلاح جدیدی ایرانی برای آسیب‌ زدن به ناوهای آمریکایی باشد.

بر اساس این اطلاعات رسانه های غربی، شلیک موشکهای ایرانی و اصابت حداقل یکی از آنها، باعث شده تا آمریکا تصمیم بگیرد ضمن خارج شدن از تیررس موشک‌های ضد کشتی ایران، به منطقه ای دورتر عقب‌نشینی کند و بدین ترتیب خط محاصره دریایی را که تا ماه یک ماه پیش در خروجی خلیج عمان قرار داشت را تغییر دهد. با این اوصاف، این تجهیزات که سابقا نزدیک به چابهار مستقر بودند، حالا صدها کیلومتر دورتر از مکان قبلی، جایی در میانه دریای عرب استقرار دارند و خط محاصره عقب کشیده شده و عملا تضعیف شده است.

اصابت موفق موشک بالستیک ایرانی به ناو آمریکایی

بخشی از هزینه‌های پنتاگون در جنگ با ایران که حساسیت فراوانی نیز در این کشور راجع به آن وجود دارد، به تلفات نیروی انسانی آمریکا مربوط می‌شود مسئله‌ای که بر اساس گزارش‌ها، پنتاگون سانسور بسیار شدیدی روی آن اعمال می‌کند. طی ۷ ماهی که از جنگ می‌گذرد پنتاگون بارها شمار کشته‌ها و زخمی‌های جنگ را تغییر داده است. پیش از این واشنگتن پست نوشته بود بر اساس اظهارات ۶ مقام آمریکایی مطلع از داده‌های داخلی وزارت جنگ این کشور، شمار نیروهای نظامی آمریکا که از زمان آغاز جنگ جاری علیه ایران در خاورمیانه کشته شده‌اند بیشتر از آماری است که پنتاگون به صورت عمومی اعلام کرده است.

وزارت جنگ آمریکا(پنتاگون) در طول هفته های اخیر، بدون ارائه هیچ‌گونه توضیح خاصی و بدون سر و صدا آمار مجروحان نظامیان خود در جنگ علیه ایران افزایش داده است. به نوشته واشنگتن پست آمار رسمی پنتاگون از شمار نظامیان مجروح در جریان جنگ علیه ایران، ۳۷ نفر افزایش یافته است. بر اساس گزارش پایگاه داده‌های پنتاگون آمار مجروحان جدید شامل ۲۹ ملوان نیروی دریایی و هشت تفنگدار دریایی این کشور می‌شود. پایگاه داده «سامانه تحلیل تلفات دفاعی» هیچ توضیحی درخصوص زمان و چگونگی مجروح شدن این ۳۷ نظامی نداده است.

روزنامه صهیونیستی اسرائیل هیوم نزدیک به محافل راست افراطی رژیم صهیونیستی از قول منابع نظامی این رژیم نوشته است:زخمی‌های جدید آمریکا حاصل حمله ایران به ناوشکن موشک انداز آمریکایی بوده و ۲۹ پرسنل نیروی دریایی آمریکا و هشت تفنگدار دریایی که اخیرا گزارش شده در جریان جنگ ایران مجروح شده‌اند، در یک ناو مهم جنگی نیروی دریایی آمریکا (به احتمال زیاد ناوشکن موشک‌انداز کلاس آرلی برک)، که گمان می‌رود توسط یک موشک بالستیک هدایت‌شونده دقیق شلیک شده توسط نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مورد اصابت قرار گرفته باشد، دچار جراحات شده‌اند.

در ادامه این گزارش آمده است: «اعتقاد بر این است که سپاه پاسداران برای بهبود دقت موشک‌های بالستیک ضدکشتی خود، با تجهیز آن‌ها به سنسورهای پیشرفته تلویزیونی/مادون قرمز (TV/IR) جهت هدف‌گیری دقیق شناورهای نیروی دریایی آمریکا، اقدام کرده است. »

کدام موشک ایرانی از سد پدافند ناوهای آمریکایی گذشت؟

اگر نیروهای مسلح کشورمان، صراحتا نامی از موشک شلیک شده که توانست مستقبما به ناوشکن آمریکایی اصابت کند، نبرده اند اما رسانه هایی همچون «دیفنس سکیوریتی آسیا»، این موشک را «قاسم بصیر» معرفی کرده اند که ویژگی ها و مشخصات آن، بارها مورد توجه کارشناسان داخلی و خارجی قرار گرفته بود.

یکی از جدیدترین موشکهای بالستیک ایرانی با نام " قاسم بصیر "، اردیبهشت ماه سال گذشته رسما معرفی و قرار شد در کنار بیش از ۳۰ نوع موشک بالستیک و تاکتیکی دیگر، به سازمان رزم نیروی هوافضای سپاه اضافه شود. این موشک جدید در حقیقت یکی از جدیدترین اعضای خانواده پر افتخار فاتح ۱۱۰ است.

نمایه گرافیکی از برخی از موشک های خانواده فاتح و زیر مجموعه های آن

این موشک در بدنه خود از الیاف کربن بهره برده و از سیستم پیشران سوخت جامد بهره می برد. برد آن در حدود ۱۳۰۰ کیلومتر بوده و بر اساس صحبت های مطرح شده توسط وزیر دفاع شهید کشورمان (امیر خلبان نصیرزاده)، سر جنگی آن قابلیت مانور برای فریب سامانه های پدافندی ضد موشک مثل پاتریوت و تاد را نیز دارد. این نکته به این معنی است که در این موشک هم به سیاق اکثر موشک های جدید بالستیک ایرانی، سر جنگی از بدنه اصلی در فاز نهایی حمله جدا می شود. جدا شدن سر جنگی از موشک خود باعث کاهش سطح مقطع راداری خواهد شد و این مسئله به تنهایی یک چالش بزرگ برای سامانه های پدافندی خواهد بود.

لحظات اولیه شلیک موشک بالستیک قاسم بصیر

این موشک به یک سر جنگی اپتیکی مجهز است که البته سابقه این مورد هم در برخی دیگر از اعضای این سری مثل مدل خلیج فارس تکرار شده بود اما در قاسم بصیر داستان متفاوت است. در جریان تصاویر منتشر شده از آزمایش این موشک، دقیقا یکی از موضوعات مهم و جذاب در معرفی محصول جدید صنایع دفاعی کشورمان یعنی بحث شناسایی و انتخاب میان هدف اصلی و هدف های کاذب توسط کلاهک موشک دیده می شود و این بدین معنی است که موشک مورد نظر در داخل بخش اپتیکی خود به بحث پردازش تصویر ( Image processing ) مجهز شده است.

سیستم اپتیکی مجهز به قابلیت پردازش تصویر در موشک قاسم بصیر

در این قابلیت، تصاویر از قبل تهیه شده هدف به حافظه موشک داده می شود و این پرتابه در فاز نهایی حمله اقدام به اسکن سریع موقعیت کرده و هدف مورد نظر را با جستجو محیط و انطباق آن با تصویری که از قبل در حافظه دارد، می کند. سپس روی آن قفل کرده و در این شرایط امکان انحراف با روش های موسوم به مقابله نرم مثل جنگال و امثال آن غیر ممکن خواهد بود.

کدام موشکهای ایرانی قابلیتهای مشابه "قاسم بصیر" دارند؟

یکی از مهمترین موضوعات برای اثربخشی موشکهای جدید ایرانی از جمله هایپرسونیک فتاح علیه ناوهای آمریکایی، امکان کشف هدف در وسط اقیانوس است چراکه امکان پرواز آسان پهپادهای ایرانی در آن محدوده وجود ندارد. ناوهای هواپیمابر آمریکایی در کنار پایگاه های هوایی این کشور در اطراف ایران، همواره جزو یکی از تهدیدات مهم و سطح بالا برای نیروهای مسلح ما تلقی و بخشی از توان اطلاعاتی و رزمی کشور برای رصد و مقابله با این تهدیدات در نظر گرفته شده چراکه هواپیماهایی که از روی ناوهای هواپیمابر یا از پایگاه های هوایی به پرواز در می آیند در حقیقت بخش عمده ای از استراتژی تهاجمی آمریکا را ایفاء کرده و بدون آنها بخش زیادی از نقشه های رزمی این کشور با مشکل رو به رو خواهد شد.

در چند سال اخیر همیشه بحث هایی در خصوص دستیابی ایران به موشک بالستیک ضد کشتی برد بلند توسط فرماندهان عالی رتبه کشور مطرح شده؛ موشک هایی که در بردهای حتی بالای ۱۰۰۰ کیلومتر بوده و می توانند اهداف دریایی را مورد اصابت قرار دهند. البته در خانواده مشهور و موفق فاتح نمونه های ضد کشتی مشهور دیگری نیز وجود دارند که در فواصل کنونی استقرار ناوهای آمریکایی می توانند بسیار موثر باشند. به عنوان مثال، غیر از موشکهای هرمز ۱ و ۲ و خلیج فارس (که به علت تکثر در سواحل خلیج فارس و دریای عمان، گزینه های مهمی برای اشباع پدافندی و حمله دقیق به ناوها و رادارهای دشمن هستند) ، قابلیت ضد کشتی موشک های بالستیک تاکتیکی ایران با «ذوالفقار بصیر»، به برد مهم ۷۰۰ کیلومتر افزایش یافته بود که هم اکنون نیز این موشک از گزینه های حمله به شناورهای امریکایی در شمال اقیانوس هند و دریای عرب است.

بخشی از موشکهای بالستیک ویژه اهداف دریایی در ایران

در واقع علاوه بر افزایش برد نسل‌های مختلف خانواده فاتح، دقت و قابلیت‌های نگهداری و عملیاتی آن نیز به بسیار افزایش و بهبود یافته به طوری که آن را در ردیف مهمترین سامانه‌های دفاعی کشور در راهبرد پاسخ کوبنده به دشمن قرار داده و نمونه‌های متنوعی با قابلیت ضد کشتی و ضد رادار از روی آن توسعه یافته است.

اواخر سال ۱۴۰۱ و در حالی که عمده توجه رسانه ها معطوف به پرتاب ماهواره جدید ایران به فضا بود، شهید بزرگوار سرلشکر باقری رئیس وقت ستاد کل نیروهای مسلح، اعلام کرد که "ایران به تولید مدل جدیدی از موشک‌های بالستیک با قابلیت انهدام یگان‌های شناور دریایی متحرک رسیده است. " به گفته وی، آزمایش این موشک با موفقیت انجام شده و درحال تولید انبوه است که با این اقدام، کشورمان، جزو سه کشور دارنده دانش ساخت این موشک‌ها قرار گرفته است. از جمله نکات مهمی که در ادامه این خبر، از زبان عالی رتبه ترین فرمانده وقت نظامی کشورمان بیان شد، آن است که «این موشک بالستیک، با سرعت ۸ ماخ و با برد هزار و ۵۰۰ کیلومتر، اهداف در حال حرکت را نقطه زنی می‌کند.»

تاکنون نمونه های مختلفی از موشکهای بالستیک ایرانی، علیه اهداف دریایی دوربرد مورد آزمایش قرار گرفته اند و برخی دیگر نیز، در حد اشاره و انتقال کدهای دقیق به دشمنان فرامنطقه ای بوده است. برای اولین بار به صورت رسمی، شهید سرافراز سردار حاجی‌زاده فرمانده سابق نیروی هوافضای سپاه، در تیرماه ۱۳۹۰ از شلیک دو فروند موشک از کویر سمنان به سوی هدفی در دهانه اقیانوس هند در بهمن ماه سال گذشته (بهمن۱۳۸۹) خبر داد و فاصله این شلیک را ۱۹۰۰ کیلومتر اعلام کرده بود. اما پس از آن نیز نکات دقیق تری از این سلاح خاص نیروهای مسلح کشورمان بیان شده بود.

یکی از این اشاره ها مربوط به سردار شهید شرلشکر سلامی در سال ۱۳۹۶ است. فرمانده وقت سپاه در یک گفتگوی رسمی، به وجود یک موشک بالستیک اشاره می کند که با سرعت ۸ ماخ از جو زمین وارد شده و می تواند اهداف شناور متحرک را مورد هدف قرار دهد. خروج از جو زمین و ورود مجدد و رسیدن به سرعت نزدیک به ۸ ماخ مشخصا موشک مورد نظر شهید سلامی را از رده تسلیحاتی مثل سری هرمز و خلیج فارس خارج کرده و برد سلاح مورد نظر را به بالای هزار و چه بسا ۱۵۰۰ کیلومتر ارتقاء می دهد. کمی بعد در ۲۷ دی ۱۳۹۹، نیروی هوافضای سپاه پاسداران، در حالی آخرین مرحله از رزمایش موشکی پیامبر اعظم-۱۵ را اجرا کرد که در جریان آن، چند موشک بالستیک (که تصاویر منتشره، حداقل شامل قدر اف و سجیل ۲ بود)، به سمت اهدافی در شمال اقیانوس هند شلیک شدند.

لحظه شلیک و اصابت موشکهای بالستیک سپاه به هدف دریایی در سال ۱۳۹۹

طبق سناریو این مرحله، موشک‌های مورد نظر، انهدام ناوهای دشمن در فاصله ۱۸۰۰ کیلومتری را شبیه‌ سازی کردند و دقت آنها به حدی بود که به گفته‌ مقامات دولتی آمریکا، موشک‌های شلیک شده به یک هدف در سطح دریا اصابت کردند در حالی که در ۱۵۰ کیلومتری این هدف، ناو هواپیمابر نیمیتز حضور داشت که این تست، یک قدرت‌نمایی به نیروهای دریایی آمریکا محسوب می‌شد. موشک بالستیک عماد نیز یکی از محصولات رونمایی شده توسط وزارت دفاع در کلاس موشک های بالستیک، با محدوده عملیاتی بالای هزار و پانصد کیلومتر است که بردی در حدود ۱۷۰۰ کیلومتر دارد.

بر اساس فیلمی که در اواسط سال ۱۳۹۹ از یک تست عملیاتی مهم این موشک منتشر شد، هدفی شبیه به عرشه یک ناوهواپیمابر یا بخش کوتاهی از یک باند فرود مورد اصابت سر جنگی این موشک قرار می گیرد. این موشک سوخت مایع در زمان رونمایی نیز جزو اولین موشک های برد بلند ایرانی بود که به سر جنگی جدید مجهز به بالک های هدایتی برای پرواز و تصحیح خطا در مرحله آخر مجهز شده بود. با این اوصاف، موشکهای مشهور فوق، در سالهای قبل معرفی شده و به احتمال زیاد، منظور شهید باقری نسل های دیگری غیر از این نمونه هستند.

از سوی دیگر، موشک راهبردی خیبرشکن که بهمن سال ۱۴۰۰ رونمایی شد، از نسل سوم موشک‌های دوربرد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است که از ویژگی های منحصر به فردی برخوردار می باشد. این موشک دارای سوخت جامد است و در فاز فرود، دارای مانورپذیری برای عبور از سپر موشکی بوده و طراحی بهینه آن باعث شده وزن آن نسبت به نمونه های مشابه یک سوم کاهش یافته و مدت آماده سازی و شلیک آن نیز تا یک ششم تقلیل پیدا کند. یکی از دلایلی که برخی کارشناسان معتقدند ارتش امریکا و رژیم صهیونیستی به این نتیجه رسید که امکان مقابله با موشکهای ایرانی را ندارد، مشاهده کیفیت و دقت اصابت موشک خیبرشکن در طول جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه است.

شهید باقری در مراسم رونمایی از موشک خیبرشکن سپاه

چابکی و سرعت فوق العاده در اصابت اهداف در برد و شعاع ۱۴۵۰ کیلومتری از دیگر توانمندی‌های این موشک است که تطابق زیادی با ویژگی های اعلام شده توسط رییس شهید ستادکل نیروهای مسلح کشورمان دارد. طبیعتا وقتی موشکی همچون قاسم بصیر که تکنولوژی آن مربوط به سالها قبلتر از رونمایی و ساخت موشکهایی همچون هایپرسونیک فتاح ۱ و ۲ است، مجهز به چنین کلاهک مخصوصی شده، طراحی و ساخت نمونه ای از این محصول برای نصب روی موشکهای هایپرسونیک سپاه، دور از ذهن نبوده و کاملا محتمل است.

این موضوع نیز در خلال رونمایی از موشک قاسم بصیر در سال گذشته اعلام شد که "هم اکنون این ارتقاء در تمامی شهرهای موشکی انجام شده است."، اشاره مذکور نشان می دهد تنوع موشکهایی که هم اکنون می توانند با استفاده از کلاهک ویژه قاسم بصیر، اهداف خود را در دریا شناسایی و منهم کنند، بیش از تصور دشمن است و از خیبرشکن تا ذوالفقار و فتاح و عماد، می توانند چنین موفقیتی را تکرار کنند؛ انشاء الله.